مقصود از « راشى » دهنده رشوه ، مقصود از « مرتشى » گيرندهء آن و مقصود از « رايش » واسطه اين كار است . فصل [ : هديه‌هاى قاضيان ] كسىكه عهده‌دار قضاوت مىشود حق ندارد هديه‌اى بپذيرد ، خواه از طرف‌هاى نزاع و خواه از ديگر كسانىكه در حوزهء مسئوليت او سكونت دارند ، هرچند خود طرف هيچ نزاعى نباشند ؛ چرا كه آنان نيز ممكن است در آينده‌اى نزد او به دادرسى آيند . از پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله روايت شده است كه فرمود : « هديه‌هاى فرمانروايان نوعى ترفند است » « 1 » . اگر قاضى هديه‌اى را بپذيرد و بدون گذشت زمان پاداشى در برابر آن بدهد مالك هديه مىشود . اما اگر بيدرنگ پاداشى بدين هديه ندهد ، چنانچه باز پس گرداندن هديه به هديه دهنده امكانپذير نباشد ، بيت المال بدان سزامندتر است : زيرا بيت المال در اين‌گونه امور اولويت بيشترى دارد . قاضى حق ندارد هنگامى كه كسانى نزاع نزد او آورده‌اند و دادرسى مىخواهند ، قضاوت را بدون عذر به تأخير افكند . همچنين ، براى او جايز نيست كه جز در اوقات استراحت براى خود

--> - جارود ، المنتقى ، ج 1 ، ص 150 ؛ ابن حبان ، صحيح ابن حبان ، ج 11 ، ص 467 و 468 ؛ حاكم ، المستدرك على الصحيحين ، ج 4 ، ص 115 ؛ ترمذى ، سنن الترمذى ، ج 3 ، ص 622 و 623 ؛ هيثمى ، موارد الظمآن ، ج 1 ، ص 290 ، همو ، مجمع الزوائد ، ج 4 ، ص 198 و 199 ؛ بيهقى ، سنن البيهقى الكبرى ، ج 10 ، ص 138 ؛ همو ، شعب الايمان ، ج 4 ، ص 390 ؛ ابو داوود ، سنن ابى داوود ، ج 3 ، ص 300 ؛ ابن ماجه ، سنن ابن ماجه ، ج 2 ، ص 775 ؛ صنعانى ، مصنف عبد الرزاق ، ج 8 ، ص 148 ؛ طبرانى ، المعجم الاوسط ، ج 2 ، ص 296 ؛ همو ، المعجم الصغير ، ج 1 ، ص 57 ؛ همو ، المعجم الكبير ، ج 23 ، ص 398 ؛ بزار ، مسند البزار ( 1 - 3 ) ، ج 3 ، ص 247 ؛ ابن حنبل ، مسند احمد ، ج 2 ، ص 146 ، 190 ، 194 ، 212 و 387 و ج 5 ، ص 279 ؛ رويانى ، مسند الرويانى ، ج 1 ، ص 418 ؛ ابو يعلى ، مسند ابى يعلى ، ج 8 ، ص 74 و 360 ؛ ابن جعد ، مسند ابن الجعد ، ج 1 ، ص 406 ؛ منذرى ، الترغيب و الترهيب ، ج 3 ، ص 125 و 126 ؛ ديلمى ، الفردوس ، ج 2 ، ص 204 و 285 و ج 3 ، ص 463 ؛ ابن حجر ، فتح البارى ، ج 5 ، ص 221 ؛ عظيم آبادى ، عون المعبود ، ج 9 ، ص 359 ؛ مباركفورى ، تحفة الاحوذى ، ج 4 ، ص 471 ؛ سيوطى ، شرح سنن ابن ماجه ، ج 1 ، ص 167 ؛ مناوى ، فيض القدير ، ج 4 ، ص 43 و ج 5 ، ص 267 و 268 ؛ ابن ملقن انصارى ، خلاصة البدر المنير ، ج 2 ، ص 53 و 430 ؛ كحلانى ، سبل السلام ، ج 3 ، ص 43 و ج 4 ، ص 124 ؛ شوكانى ، نيل الاوطار ، ج 9 ، ص 170 - 174 - م . ( 1 ) . « هدايا الامراء غلول » . متن را بنگريد در : ابو عوانه ، مسند ابى عوانه ( 1 ) ، ج 4 ، ص 395 ، ش 7073 ؛ بيهقى ، سنن البيهقى الكبرى ، ج 10 ، ص 138 ؛ طبرانى ، المعجم الاوسط ، ج 8 ، ص 25 ؛ هيثمى ، مجمع الزوائد ، ج 4 ، ص 151 ؛ ديلمى ، الفردوس ، ج 4 ، ص 326 ؛ ابن حجر ، فتح البارى ، ج 7 ، ص 490 ؛ همو ، تلخيص الحبير ، ج 4 ، ص 189 ؛ ابن عبد البر ، التمهيد ، ج 2 ، ص 9 و 10 ؛ مناوى ، فيض القدير ، ج 6 ، ص 353 ؛ ابن جوزى ، التحقيق فى احاديث الخلاف ، ج 2 ، ص 350 ؛ شوكانى ، نيل الاوطار ، ج 9 ، ص 173 - م .